Debaty sejmowex907 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie wypłacalności ZUS

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do przekazanej interpelacji poseł Bronisławy Kowalskiej w sprawie wypłacalności ZUS - po skonsultowaniu sprawy z ministrem pracy i polityki socjalnej - pragnę poinformować pana marszałka, co następuje.    Nie jest prawdą, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych spóźnia się z wypłatą świadczeń emerytalno-rentowych. Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) świadczenia z ubezpieczenia społecznego wypłaca się za miesiące kalendarzowe w dniu ustalonym w decyzji organu rentowego jako termin płatności. Jednocześnie zgodnie z zapisami ust. 2 wyżej wymienionej ustawy osobom uprawnionym świadczenia wypłaca się za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania świadczeń albo na wniosek - na rachunek w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-rozliczeniowej. Zgodnie z rozporządzeniem ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 1 lutego 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania odsetek za opóźnienie w ustalaniu lub wypłacie świadczeń z ubezpieczeń społecznych (DzU nr 12, poz. 104) za dzień wypłaty świadczenia uznaje się dzień przekazania środków do banku lub na pocztę, jeżeli świadczenia te wypłaca się za pośrednictwem tych instytucji. Jeżeli zatem Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazuje do instytucji bankowej lub na pocztę świadczenia emerytalno-rentowe w terminie wskazanym w decyzji, to nie odpowiada za termin przekazania świadczenia do rąk osoby uprawnionej. Znając problemy organizacyjne instytucji obsługujących wypłaty świadczeń, dokłada się wszelkich starań, aby środki na wypłaty przekazywać na tyle wcześniej, żeby dotarły one do świadczeniobiorców w dniu wskazanym w decyzji organu rentowego. W przypadku występujących w bieżącym roku zakłóceń płynności finansowej Funduszu Ubezpieczeń Społecznych okazywało się to niemożliwe do zrealizowania. Mam nadzieję, że w chwili obecnej, po przyjęciu ustawy umożliwiającej FUS zaciąganie pożyczek z budżetu państwa, sytuacja ta się nie powtórzy.    Aktualnie trudno jest odpowiedzieć jednoznacznie na pytanie, ile brakuje pieniędzy w otwartych funduszach emerytalnych. Pojawiające się niekiedy w prasie kwoty budzą wątpliwości. Nie jest prawdą, że wszystkie umowy zawarte przez fundusze emerytalne i zarejestrowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych są ważne. Niektóre z nich zawarto z osobami nieubezpieczonymi - a więc takimi, za które nie jest odprowadzana składka. Z drugiej strony płatnicy składek niektórych ubezpieczonych lub też sami ubezpieczeni w wypadku tych osób, które są zobowiązane do opłacania składek za siebie, nie zawsze terminowo i w odpowiedniej wysokości regulują swoje zobowiązania wobec FUS (dotyczy to przede wszystkim tych gałęzi gospodarki, które z powodu swojej sytuacji ekonomicznej są w chwili obecnej poddane procesom restrukturyzacji).    Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma 5 lat na egzekucję należności z tytułu zaległych składek. Po wyegzekwowaniu zostaną one wraz z karnymi odsetkami przekazane do otwartych funduszy emerytalnych. Pełnej informacji na temat braku składek w funduszach emerytalnych można spodziewać się dopiero w momencie, kiedy Zakład Ubezpieczeń Społecznych uruchomi system informatyczny i upora się z uporządkowaniem zaległej dokumentacji. Jak to wynika z przedstawionego w Sejmie harmonogramu, powinno to nastąpić z końcem listopada br. Pragnę również zwrócić uwagę na fakt, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokłada wszelkich starań celem usprawnienia procesu przekazywania składek (w tym również zaległych) do otwartych funduszy emerytalnych, stopniowo likwidując swoje zaległości w tym zakresie.    Trudno się również zgodzić z sugestią zawartą w interpelacji pani poseł Bronisławy Kowalskiej, że decyzja o uruchomieniu II filaru systemu ubezpieczeń społecznych - otwartych funduszy emerytalnych z dniem 1 kwietnia br., wobec trudnej sytuacji finansowej Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, była przedwczesna. Odprowadzana do otwartych funduszy emerytalnych część składki ubezpieczeniowej tych osób, które zdecydują się na przystąpienie do otwartych funduszy emerytalnych, jest refundowana przez budżet państwa z przychodów uzyskiwanych w wyniku prywatyzacji. Zaplanowana na br. dotacja na ten cel nie uległa wyczerpaniu i, jak należy się spodziewać, w pełni pokryje tegoroczne zapotrzebowanie. Uruchomienie otwartych funduszy emerytalnych nie ma więc związku z trudnościami finansowymi FUS.    Żywię głęboką nadzieję, że fundusze emerytalne przyczynią się do stabilizacji naszej gospodarki i przyspieszą jej dynamiczny rozwój, a także pozwolą korzystać z jego owoców przyszłym emerytom. Z tego punktu widzenia każda zwłoka w uruchomieniu II filaru systemu nie byłaby korzystna dla obywateli.    Pragnę również poinformować, że zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych wypłata świadczeń jest gwarantowana przez państwo. Oznacza to, że w przypadku, gdy dochody własne Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie zapewniają wypłaty świadczeń emerytalno-rentowych, uzupełniane są środkami pochodzącymi z budżetu państwa. Wypłaty świadczeń emerytalno-rentowych dokonywane są co pięć dni (w terminach 1, 5, 10, 15, 20, 25 i 30 każdego miesiąca). Terminy wypłaty świadczeń nie są bezpośrednio powiązane z terminami opłacania składek na ubezpieczenie społeczne (8, 12 i 15 dzień miesiąca). Z tego względu występuje potrzeba dofinansowania z budżetu państwa wypłat emerytur i rent w pierwszej połowie miesiąca, tj. w okresie, w którym budżet państwa ma relatywnie niskie dochody.    W okresie styczeń-wrzesień br. z budżetu państwa przekazano Funduszowi Ubezpieczeń Społecznych dotację w wysokości ok. 7261 mln zł, tj. 75,3% kwoty dotacji zaplanowanej na ten cel w ustawie budżetowej na 1999 r. (9643,5 mln zł). Ponadto w sytuacji, gdy budżet państwa nie był w stanie wyasygnować kwot na dofinansowanie wypłat emerytur i rent, na wniosek prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych minister finansów wyrażał zgodę na zaciągnięcie przez FUS kredytu bankowego. Podstawę prawną takiego działania stanowił art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że Fundusz Ubezpieczeń Społecznych może zaciągać kredyty i pożyczki za zgodą ministra właściwego do spraw finansów publicznych.    W okresie styczeń-wrzesień br. FUS zaciągnął kredyty w bankach na kwotę ok. 3,1 mld zł, które miały zapewnić terminową wypłatę emerytur i rent.    Trudna sytuacja finansowa Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w 1999 r. i związana z tym konieczność zaciągania kredytów bankowych spowodowana została niską realizacją dochodów ze składek na ubezpieczenie społeczne w stosunku do dochodów planowanych w ustawie budżetowej na 1999 r. Taki stan rzeczy zagrażał terminowym wypłatom emerytur i rent do końca br.    W celu wyeliminowania powstałych zagrożeń została przygotowana przez rząd, a następnie przyjęta przez Sejm RP, nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która umożliwia FUS zaciągnięcie w 1999 r. pożyczki z budżetu państwa w kwocie nieprzekraczającej 4 mld zł, z przeznaczeniem na wypłatę emerytur i rent. Pożyczka z budżetu państwa dla FUS w br. pozwoli na pokrycie niedoboru w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który powstał głównie w wyniku niezapłacenia w 1999 r. przez niektórych płatników składek na ubezpieczenie społeczne.    Jednocześnie uprzejmie informuję, że zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych Fundusz Ubezpieczeń Społecznych może otrzymać dotacje z budżetu państwa w granicach kwot określonych w ustawie budżetowej na dany rok. Biorąc zatem pod uwagę kwotę dotacji przewidzianą w ustawie budżetowej na rok 1999 dla FUS oraz kwotę dotacji przekazaną do FUS w okresie 9 miesięcy br., w IV kwartale może zostać przekazana do FUS dotacja w wysokości ok. 2382,5 mln zł. Ponadto w IV kwartale br. Funduszowi Ubezpieczeń Społecznych będzie udzielana sukcesywnie pożyczka z budżetu państwa.    Przedstawiając powyższe, wyrażam przekonanie, że kwota dotacji przewidziana dla FUS w ustawie budżetowej łącznie z kwotą pożyczki z budżetu państwa zapewni płynność finansową Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i terminową wypłatę świadczeń dla emerytów i rencistów.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Halina Wasilewska-Trenkner    Warszawa, dnia 11 października 1999 r.